Po upadku hetytów, którzy w swych podbojach używali żelaza, , znajomość jego wytopu z ród powierzchniowych zaczęła się rozpowszechniać przez Bałkany oraz kontakty handlowe z regionem śródziemnomorskim aby w VII- VI w p.n.e dotrzeć w tereny naddunajskie, a potem jeszcze w trakcie panowania kultury Łużyckiej dotrzeć na ziemie Polski. Oficjalnie uważa się, że nasze ziemie weszły w epokę żelaza w 250 r p.n.e, aby trwać do V w n.e. natomiast jeszcze wpuźnym okresie brązu kultura Łużycka zaczęła ulegac przeobrażeniom w inne kultury, które wykształciły się na Pomorzu. Jedną z nich była kultura wejherowsko- krotoszyńska. Do ich charakterystyki zalicza się budowanie z płyt kamiennych grobów skrzyniowych, gdzie chowano urny z popiołem spalonego ciała. Były te urny podobne do etruskich, na szyjce posiadały wyobrażenie twarzy zmarłego. Na północy polski pojawiły się urny domkowe w kształcie domostw, oraz urny łączące domkowe z twarzowymi. W Polsce środkowej zaś panowała kultura grobów kloszowych, gdzie urna z prochami chowana była pod większym naczyniem, odwróconym dnem do góry, czyli pod kloszem. Zaś na tereny śląska zaczęli migrować Celtowie, lud wielki który dał początek Galom- przodkom Francuzów, Irlandczyków i Walijczyków. Celtycka kultura należała do bardziej rozwiniętych, używających żelaza, jednak nie potrafiąc stworzyć państwa tracili stopniowo kontrolę nad opanowywanymi terenami, aby w końcu utrzymać się jedynie na obrzeżach Europy. Mocno upowszechniły się cywilizacyjne wzory celtyckie, co dla polski oznaczało szybkie wejście w epokę żelaza około 150 r p.n.e. na ziemiach polskich celtyzacja zaowocowała wytworzeniem się kultury przeworskiej( Przeworsk) oraz oksywskiej( od cmentarzyska w Gdyni Oksywiu), będące przedstawicielami już pełnej cywilizacji żelaza, czyli wytwarzającej podstawowe narzędzia z żelaza. Przeworska kultura powstała z kultur pomorskiej i grobów kloszowych, podobnie jak kultura oksywska spokrewniona z kulturą przeworska. Celtowie mieli wielki udział w kształtowaniu się oblicza kulturowego na ziemiach polskich. Ludność zamieszkiwała domy typu półziemiankowego lub naziemnego( typowe dla wieków również późniejszych), głównie w otwartych osadach. Nie stosowano grodów obronnych. W II w n.e. nadal rozwijająca się kultura przeworska przesuwając się na południe i południowy wschód, dała miejsce dla kultury wielbarskiej(od cmentarzyska koło Malborka). Jej wpływy natomiast przesunęły się na południowy wschód, co wiązało się z pobytem na ziemiach polskich germańskich Gotów i Gepidów. kultura wielbarska powstała z kultury oksywskiej, natomiast zyskała wiele cech własnych. Między innymi mieli odrębny obrzęd ciałopalenia, wytwarzali inną biżuterię, a stało się tak, gdyż znajdowali się po d wpływem Gotów, którzy ze Skandynawii przeprawili się przez Bałtyk. Dzięki temu przez pewien czas na ziemiach naszych nastąpiła dwoistość kulturowa (przeworska i wielabska), przy czym istniało jeszcze wiele kultur lokalnych np. kultura zachodniobałtycka na terenach północnych, zamieszkiwanych również przez Galindów i Jadźwingów. Na znacznych terenach Dolnego śląska występowała kultura luboszycka. Kultury te miały charakter głównie rolniczy, uprawiano żyto, proso, proso, jęczmień, pszenica, groch, bób, len, konopie. Bardzo rozwinięty był chów bydła rogatego, na niektórych terenach hodowano owce oraz kozy. Posługiwano się narzędziami zapożyczonymi od Celtów tzn, żarna obrotowe, żelazne radlice. W ten czas zaczęły powstawać wyspecjalizowane rzemiosła, co szczególnie dotyczy obróbki metali i wytwarzania ceramiki już przy pomocy koła garncarskiego. W nieco późniejszym okresie pojawili się bednarze wytwarzający drewniane wiadra, rzemieślnicy toczący paciorki bursztynowe i wyrabiający kamienie do żarn. Wymiana handlowa była rozwinięta na wysokim poziomie, gdyż żelazo z Gór świętokrzyskich było używane setki kilometrów od miejsca ich produkcji. Pojawił się handel niewolnikami, a używano namiastek pieniądza( metale, płótno, futra, sól), jak i posługiwano się monetami rzymskimi. W II i na początku III w n.e. napływ ich był szczególnie silny. Kontakty handlowe z państwem rzymskim i z terenami Bizantyjskimi został przerwany w trakcie najazdów Hunów. Na terenach polski znaleziono ślady ich osiedlenia. W latach wielkiej wędrówki ludów liczba ludności polskiej spadła z 750 tyś. Do 350- 400 tysięcy. Gdy kultura przeworska i Wielbarka upadły tylko 25- 40 % tej ludności pozostało w swoich siedzibach. Dopiero od wieków VI- VII możemy być pewni trwałego zasiedlenia ziem polskich przez słowian, którzy w tym czasie byli w okresie wielkiej ekspansji. Doszli oni do Łaby, na południu po Może Egejskie, na północy zaś w kierunku Wołgi i dzisiejszej Estonii, wchłaniając tamtejsze ludy.